Maillard Reaksiyonu
Maillard reaksiyonu, ısıtılan gıdalarda indirgen şekerlerle amino asitlerin tepkimeye girerek kahverengi renk ve kızarmış aroma oluşturmasıdır.
Maillard reaksiyonu (İng. Maillard reaction), gıdalar pişirilirken, kavrulurken veya fırınlanırken indirgen şekerlerin amino asitler, peptitler ya da proteinlerle tepkimeye girerek kahverengi renk ve kızarmış, kavrulmuş aroma bileşikleri oluşturduğu enzimsiz esmerleşme tepkimeleri bütünüdür.
Maillard reaksiyonu ne demek?
Tepkime, adını 1912’de ilk kez tanımlayan Fransız biyokimyacı Louis-Camille Maillard’dan alır. TU Dresden gıda kimyası araştırmacılarının Angewandte Chemie‘de yayımlanan derlemesine göre Maillard reaksiyonu, ekmek kabuğunun esmerleşmesinden ve kızarmış aromasından, kavrulmuş kahvenin ve fırınlanmış etin lezzetine kadar pek çok tanıdık tadın kaynağıdır. Britannica da tepkimeyi “enzimsiz esmerleşme” olarak sınıflandırır.
Mutfakta nerede görülür?
- Etin tavada ya da ızgarada mühürlenmesi ve kabuk oluşturması
- Ekmek, kruvasan ve pastaların kabuğunun renklenmesi
- Kahve çekirdeklerinin kavrulması ve kakaonun işlenmesi
- Soğanın yavaşça kavrulması (karamelizasyonla birlikte)
Karamelizasyondan farkı
Maillard reaksiyonu için şekerle birlikte amino grupları (protein ya da amino asit) gerekir. Karamelizasyon ise yalnızca şekerin yüksek ısıda parçalanmasıdır. Pratikte iki süreç çoğu zaman aynı tabakta birlikte gerçekleşir.
Yüzeyde nem olması sıcaklığın yükselmesini geciktirdiği için, mühürlemeden önce etin yüzeyinin kurulanması ve tavanın aşırı doldurulmaması kızarmayı belirgin biçimde iyileştirir. Aynı tepkime, nişasta açısından zengin gıdalarda yüksek ısıda akrilamid oluşumuyla da ilişkilendirilir; bu nedenle kızartmada aşırı koyu renkten kaçınılması önerilir.
Örnek: “Bonfilenin yüzeyi kurulanıp çok sıcak dökme demir tavada mühürlenince belirgin bir Maillard kabuğu oluştu.”
İlgili terimler
Kaynak: TU Dresden – Hellwig & Henle, “Baking, Ageing, Diabetes: A Short History of the Maillard Reaction”, Angewandte Chemie (2014); Britannica – Maillard reaction


