Sifon (Syphon)
Sifon, ısınan suyun buhar basıncıyla üst haznedeki kahveye çıkıp demlendiği, ısı kesilince vakumla süzülerek geri indiği kahve demleme aparatıdır.
Sifon, alt cam haznede ısıtılan suyun buhar basıncıyla bir boru üzerinden kahvenin bulunduğu üst hazneye çıktığı, ısı kesildiğinde oluşan düşük basınçla demlenen kahvenin filtreden süzülerek alt hazneye geri çekildiği vakumlu kahve demleme aparatıdır (İng. syphon, vacuum coffee maker).
Sifon ne demek?
TDK Güncel Türkçe Sözlük, Fransızca siphon kökenli sifon kelimesini “bir sıvıyı bir kaptan başka bir kaba aktarmaya yarayan” bükülmüş boru olarak tanımlar. Kahve aparatı da sıvıyı iki hazne arasında aktardığı için bu adı almıştır; İngilizcede siphon ya da syphon yazımları kullanılır.
Tarihçe ve çalışma ilkesi
Amsterdam’daki NEMO Bilim Müzesi’nin aktardığına göre yöntemi ilk kez 1823’te Alman fizik profesörü Johann Gottlieb Christian Nörrenberg buhar basıncını öğrencilerine göstermek için tanımladı; ilk patent başvurusu 1835’te Louis François Florimond Boulanger tarafından yapıldı. Müze, sifonun 19. yüzyıl ortasında şık ve yenilikçi bir aparat sayıldığını ve bugün daha çok Japonya ile Tayvan’da kullanıldığını belirtir.
- Alt haznedeki su ispirto ocağı, gaz ya da halojen ısıtıcıyla ısıtılır.
- Basınç suyu üst hazneye iter; NEMO’ya göre su kahveyle buluştuğunda 92–96 °C civarındadır.
- Isı kesilince alt hazne soğur, oluşan vakum kahveyi filtreden aşağı çeker.
Gösterişli demleme süreci nedeniyle sifon, kafelerde bar önünde sunulan bir deneyim ürünüdür; tek demleme uzun sürdüğü ve cam ekipman kırılgan olduğu için yoğun saatlerde planlama gerektirir.
Örnek: “Hafta sonu brunch menüsünde sifon demlemeyi masaya getirip misafirin önünde hazırlıyoruz.”
İlgili terimler
Kaynak: NEMO Science Museum, Scientific brewing (Google Arts & Culture); TDK Güncel Türkçe Sözlük, sifon


