Redüksiyon
Redüksiyon, bir sıvının kaynatılarak suyunun buharlaştırılması, böylece hacminin azaltılıp lezzetinin ve kıvamının yoğunlaştırılmasıdır.
Redüksiyon (Fr. réduction; İng. reduction), et suyu, şarap, sirke veya sos gibi bir sıvının kaynatılarak içindeki suyun buharlaştırılması ve böylece hacminin azaltılıp lezzetinin, renginin ve kıvamının yoğunlaştırılması işlemi ve bu işlemle elde edilen sıvıdır.
Redüksiyon ne demek?
Merriam-Webster İngilizce reduce fiilinin mutfaktaki anlamını “kaynatarak hacmini azaltmak ve lezzetini yoğunlaştırmak” olarak verir ve “şarabı ekleyip sosu iki dakika redükte edin” örneğini kullanır. Türkçede “indirgeme” de denir; mutfakta “sosu redükte etmek” ya da “yarıya indirmek” gibi ifadeler yaygındır.
Klasik mutfakta redüksiyon
Escoffier’nin tariflerinde redüksiyon sos yapımının temel adımıdır. Örneğin hollandez sosun başında sirke ve su, biberle birlikte dörtte birine indirgenir; demi glace ise espanyol sos ile kahverengi et suyunun birlikte indirgenmesiyle hazırlanır.
Uygulamada dikkat edilecekler
- Tuz en sona: Su buharlaştıkça tuz yoğunlaşır; tuz redüksiyon tamamlandıktan sonra ayarlanmalıdır.
- Geniş kap: Geniş yüzeyli tava, buharlaşmayı hızlandırır.
- Ölçü: Tariflerde “yarıya”, “üçte bire” gibi oranlar başlangıç hacmine göre verilir.
- Maliyet: Yoğun redüksiyon, başlangıç sıvısının büyük kısmının buharlaşması demektir; standart reçetede verim (çıktı miktarı) bu nedenle ayrıca not edilmelidir.
Balsamik redüksiyon, şarap redüksiyonu ve sote sonrası tava dibinin şarapla çözülüp indirgenmesiyle yapılan hızlı soslar, restoran mutfağında en sık karşılaşılan örneklerdir.
Örnek: “Bonfile, porto şarabı redüksiyonuyla servis ediliyor.”
İlgili terimler
Kaynak: Merriam-Webster Dictionary; A. Escoffier, A Guide to Modern Cookery (1907; Le Guide Culinaire İng. çevirisi), Internet Archive


