FIFO
FIFO (ilk giren ilk çıkar), depoya ilk giren ürünün ilk kullanılmasını öngören stok rotasyon kuralıdır; tazelik ve fire kontrolü sağlar.
FIFO (İng. First In, First Out; Türkçede “ilk giren ilk çıkar”), depoya veya buzdolabına ilk giren ürünün ilk kullanılmasını öngören stok rotasyon kuralıdır; mutfakta ürün tazeliğini korumak, son kullanma tarihi geçmesini ve fireyi önlemek için uygulanır.
FIFO ne demek?
Merriam-Webster kısaltmayı “first in, first out” olarak açar. Mesleki Yeterlilik Kurumu’nun Mutfak Yöneticisi (Seviye 5) ulusal meslek standardı da terimler bölümünde FIFO’yu “ilk giren ilk çıkar depolama kuralı” olarak tanımlar. Aynı kısaltma muhasebede stok değerleme yöntemi olarak da kullanılır; mutfakta ise fiziksel stok rotasyonunu anlatır.
Mutfakta nasıl uygulanır?
- Mal kabulde etiketleme: Ürünler geliş ve son kullanma tarihleriyle etiketlenir.
- Raf düzeni: Yeni gelen ürün eski ürünün arkasına ya da altına yerleştirilir; önde her zaman ilk kullanılacak ürün durur.
- Açılan ürünler: Açılış tarihi yazılır, kullanım süresi takip edilir.
- Kontrol: Düzenli sayımlarda tarihi yaklaşan ürünler önceliklendirilir.
MEB Yiyecek İçecek Hizmetleri öğretim programı da son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerin öncelikli kullanılmasını bir yeterlilik olarak sayar.
FIFO ve FEFO
FEFO (First Expired, First Out; “ilk sona eren ilk çıkar”) ise son kullanma tarihi en yakın olan ürünün önce kullanılmasını esas alır. Farklı partilerin son kullanma tarihleri geliş sırasıyla uyuşmadığında FEFO daha güvenli sonuç verir; uygulamada iki kural birlikte kullanılır.
Örnek: “Sabah gelen süt kasasını arkaya koy; öndekiler dünün, önce onlar kullanılacak.”
İlgili terimler
Kaynak: Merriam-Webster, “FIFO”; MYK, Mutfak Yöneticisi (Seviye 5) Ulusal Meslek Standardı; MEB, Yiyecek İçecek Hizmetleri Alanı Öğretim Programı (2024)


