Fermantasyon
Fermantasyon (mayalanma), maya ve bakteri gibi mikroorganizmaların şekerleri alkol, karbondioksit veya organik asitlere dönüştürdüğü süreçtir.
Fermantasyon (Fr. fermentation; Türkçede mayalanma), maya ve bakteri gibi mikroorganizmaların enzimleri aracılığıyla şeker gibi enerji açısından zengin bileşikleri büyük ölçüde oksijensiz ortamda alkol, karbondioksit ya da organik asitlere dönüştürdüğü süreçtir.
Fermantasyon ne demek?
TDK sözcüğü Fransızca fermentation‘dan alınmış olarak verir ve Türkçe karşılığını “mayalanma” olarak gösterir. Merriam-Webster fermantasyonu “enerji açısından zengin bir bileşiğin, enzimlerle katalizlenen oksijensiz parçalanması” diye tanımlar; terim daha geniş anlamda bazı oksijenli dönüşümleri de kapsar.
Mutfakta başlıca fermantasyon türleri
- Alkol fermantasyonu: Mayalar şekeri alkol ve karbondioksite dönüştürür; şarap, bira ve ekmek hamurunun kabarması bu yolla gerçekleşir.
- Laktik asit fermantasyonu: Laktik asit bakterileri yoğurt, peynir, turşu, lahana turşusu (sauerkraut), kimchi ve tarhanada belirleyicidir.
- Asetik fermantasyon: Alkolün asetik asit bakterileriyle sirkeye dönüşmesidir.
Türk mutfağı boza, şalgam, turşu, tarhana, yoğurt ve ekşi maya ekmeği gibi köklü fermente ürünlere sahiptir. Fermantasyon; ürünü saklamanın yanı sıra yeni aromalar, ekşilik ve umami tadı kazandırdığı için modern restoran mutfaklarında da yeniden öne çıkan bir tekniktir.
Operasyon notu
Kontrollü fermantasyon; tuz oranı, sıcaklık, süre ve hijyen koşullarına bağlıdır. Restoranda kendi fermente ürününü üreten işletmeler, bu parametreleri standart reçeteye yazmalı, partileri tarih ve etiketle takip etmeli ve süreci gıda güvenliği planına dâhil etmelidir.
Örnek: “Mutfak ekibi, menüdeki turşuları ve ekşi mayalı ekmeği kendi fermantasyon odasında üretiyor.”
İlgili terimler
Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük; Merriam-Webster Dictionary


