Overbooking
Overbooking, iptal ve gelmeyen rezervasyonları öngören otelin satılabilir oda sayısından fazla rezervasyon kabul etmesidir.
Overbooking, bir konaklama tesisinin bazı rezervasyonların iptal edileceğini ya da misafirin gelmeyeceğini öngörerek satılabilir oda sayısından daha fazla rezervasyon kabul etmesidir; Türkçede “fazla rezervasyon” veya “kapasite üstü satış” denir (İng. overbooking).
Overbooking ne demek?
İngilizce over (fazla) ve booking (rezervasyon) sözcüklerinden oluşur. MEB ders materyali kavramı, işletmenin boş kalma riskine karşı kapasitenin üzerinde rezervasyon alması olarak açıklar. Amaç, son dakika iptalleri ve no-show’lar nedeniyle odaların boş kalıp gelir kaybı yaşanmasını önlemektir.
Fazla satış, havayollarında başlayan ve otellere yayılan verim (gelir) yönetimi uygulamalarının parçasıdır. Kimes’in (1989) verim yönetimi çalışması, sabit ve bozulabilir kapasiteye sahip hizmet işletmelerinin bu tür tekniklerle gelirlerini en yükseğe çıkarmaya çalıştığını anlatır. Otelde satılmayan bir gecelik oda ertesi güne saklanamaz; overbooking bu riskin bir karşılığıdır.
Fazla satış oranı belirlenirken şunlara bakılır:
- Geçmiş dönemlerdeki iptal, no-show ve erken ayrılış oranları,
- Pazar segmenti (grup, bireysel, acente) ve rezervasyonların garanti durumu,
- Özel gün, fuar, kongre gibi talebi etkileyen etkinlikler.
Tahmin tutmazsa bazı misafirlere oda verilemez. MEB materyali acente terimleri arasında bu durumu “short” olarak anar ve misafirin aynı veya daha üst sınıftaki bir tesise yönlendirilmesi gerektiğini belirtir. Sektörde buna “walk the guest” de denir; ulaşım ve fiyat farkını genellikle oteli karşılar. Bazen de misafire tesis içinde üst kategori oda verilerek (upgrade) sorun çözülür.
Örnek: “Fuar haftası için geçmiş no-show oranına göre yüzde 3 overbooking yapıldı.”
Fazla satış misafir memnuniyetini ve itibarı doğrudan etkiler; uygulanacak sınır ve telafi yöntemi işletmeden işletmeye değişir.
İlgili terimler
Kaynak: MEB, Konaklama ve Seyahat Hizmetleri Alanı – Genel Turizm 9. Sınıf Ders Materyali; Kimes (1989), Yield Management: A Tool for Capacity-Constrained Service Firms, Journal of Operations Management 8(4)


